Περιφερειακή πολιτιστική πολιτική: προτάσεις και προβληματισμοί

Στην πρόσφατη πρόταση για μια νέα πολιτιστική πολιτική που συντάχθηκε για λογαριασμό του ΥΠΠΟΤ από μια ομάδα διακεκριμένων εμπειρογνωμώνων και ερευνητών, ανάμεσα σε άλλα επιμέρους ζητήματα που αφορούν στο σύγχρονο πολιτισμό, τίθεται και το ζήτημα της περιφερειακής πολιτιστικής πολιτικής.

Ως ζητούμενο προβάλλεται η αναζήτηση του «σημείου επικουρικότητας και πολιτικής συναρμοδιότητας του ΥΠΠΟΤ με τις περιφέρειες», προκειμένου να αποφευχθεί η αποσπασματικότητα σε επίπεδο δράσεων, οι αλληλοεπικαλύψεις και ενίοτε η διάσταση σε επίπεδο στοχοθεσίας που έχουν ως αποτέλεσμα τη μειωμένη αποτελεσματικότητα και την κατασπατάληση πόρων.

Η διαφάνεια στην τοπική αυτοδιοίκηση

Η διαφθορά αδιαμφισβήτητα υπονομεύει την ποιότητα των συστημάτων διακυβέρνησης, των παρεχόμενων προς τους πολίτες υπηρεσιών, καθώς επίσης δυναμιτίζει την εμπιστοσύνη σε κοινωνικούς θεσμούς, λειτουργούς και εκπροσώπους. Ο αντίκτυπος της διαφθοράς είναι εντονότερος σε τοπικό επίπεδο, όπου οι πολίτες αναπτύσσουν άμεσες σχέσεις με τις αρχές. Διαβρώνοντας τη δημόσια εμπιστοσύνη, η διαφθορά περιορίζει τη διάθεση των πολιτών να συνεργαστούν με τις αρχές, κλονίζει την εμπιστοσύνη των επενδυτών και κατά συνέπεια περιορίζει δραστικά τις ευκαιρίες για οικονομική ανάπτυξη.

Καιρός του σπείρειν

Ζούμε το τέλος μιας εποχής. Ο κύκλος της μεταπολίτευσης έκλεισε οριστικά, βυθίζοντας στη λήθη κομματικά στεγανά του τύπου «αριστερά» και «δεξιά», που καθόρισαν την πολιτική σκέψη και διαμόρφωσαν την πολιτική μας ζωή εδώ και δεκαετίες. Διακρίσεις που μας χώρισαν σε στρατόπεδα, στους «δικούς μας» και τους «άλλους», περιχαράκωσαν το πνεύμα και τη δράση μας και συντήρησαν τον εμφύλιο διχασμό, το μεγαλύτερο σαράκι της ιστορίας μας ως έθνους.

Αντιμετωπίζοντας την κρίση: πώς η τοπική αυτοδιοίκηση μπορεί να επινοήσει εκ νέου το ρόλο της στην μεγάλη ύφεση;

Η λευκή βίβλος του ICMA Governmental Affairs and Policy Committee Του Carl W. Stenberg, καθηγητή δημόσιας διοίκησης και διακυβέρνησης του School of Government, University of North Carolina

Το άρθρο αυτό βασίζεται στην υπόθεση ότι οι δύσκολες οικονομικές συνθήκες που εξακολουθούν να υφίστανται τελικά θα αναγκάσουν αυτοδιοικητικά στελέχη και αιρετούς να υιοθετήσουν στρατηγικές για την παροχή υπηρεσιών και την εξισορρόπηση των προύπολογισμών που θα υπερβαίνουν τη λογική του «όπως κάναμε πάντα» που εφαρμοζόταν στη διάρκεια παρελθουσών κρίσεων.

Παρότι αρχικά αναμένεται να γίνουν συντηρητικές κινήσεις, όπως προκύπτει από προηγούμενες έρευνες, οι διαρκείς οικονομικές προκλήσεις θα απαιτήσουν σταδιακά τολμηρότερες ενέργειες. Ο αντίκτυπος των επιδεινούμενων οικονομικών συνθηκών, αναμένεται επίσης να διαφέρει από κράτος σε κράτος. Ενώ οι περιοχές με διευρυμένες αρμοδιότητες ως προς την παροχή υπηρεσιών, πολυπληθές ανθρώπινο δυναμικό και ανελαστικές φορολογικές βάσεις ενδέχεται ήδη να βρίσκονται αντιμέτωπες με νέες συνθήκες εργασίας και πολύ νωρίτερα από άλλες πόλεις και χώρες, με την πάροδο του χρόνου οι συνέπειες αναμένεται να διαδοθούν παντού.

Ο ρόλος των στελεχών της τοπικής αυτοδιοίκησης

H καθιέρωση της δημοκρατικής διακυβέρνησης σε συνδυασμό με τις προωθούμενες πολιτικές αποκέντρωσης, επέδρασε καταλυτικά στη διαμόρφωση της τοπικής αυτοδιοίκησης διεθνώς κατά τις προηγούμενες δεκαετίες, με αποτέλεσμα οι πόλεις ανά τον κόσμο να πάψουν να διοικούνται ως τμήματα μεγαλύτερων, συγκεντρωτικών πολιτικών συστημάτων, όπου η συμμετοχή των πολιτών να είναι ανύπαρκτη ή περιορισμένη.

Χάσμα γενεών

Είναι γεγονός ότι οι γενιές, τα διακριτά υποσύνολα δηλαδή του  πληθυσμού με κοινή καταγωγή και ηλικία αλλά και  ακμή και  δράση που  συμπίπτουν χρονικά,  διαφέρουν μεταξύ τους. Ενίοτε, μάλιστα, οι διαφορές τους είναι τόσο έντονες ώστε ανάμεσά τους να αναπτύσσονται αγεφύρωτα χάσματα στην επικοινωνία, που αποδίδονται με τον όρο χάσμα γενεών.
Ένα τέτοιο χάσμα υφίσταται μεταξύ της γενιάς μας, που ορισμένοι την σήμερα χαρακτηρίζουν «γενιά των 500 ευρώ» (συν – πλην, με το πλην επικρατέστερο) ή και χαμένη, ενώ μόλις λίγα χρόνια νωρίτερα τη θεωρούσαν «γενιά του καναπέ», σε σχέση πάντα με προγενέστερες γενιές, όπως η γενιά του Πολυτεχνείου.

Ειδοποιό διαφορά μεταξύ της δικής μας γενιάς  και της γενιάς του Πολυτεχνείου συνιστά το γεγονός ότι εμείς γαλουχηθήκαμε ως καριερίστες μα σύντομα εγκαταλείψαμε την «ουτοπία της καριέρας» για την επανάσταση που ξεκινά πρωτίστως ως υπόθεση προσωπική, ενώ εκείνοι που ανδρώθηκαν ως επαναστάτες σύντομα απομακρύνθηκαν ψυχικά από  την «ουτοπία της λαϊκής επανάστασης» για να διεκδικήσουν καριέρα και ατομική πρόοδο.

Τοπική Διακυβέρνηση για τη Βιώσιμη και Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη Υποβαθμισμένων Αστικών Περιοχών

Εννέα εταίροι από οκτώ χώρες συμμετείχαν στο δίκτυο του URBACT RegGov με αντικείμενο την τοπική διακυβέρνηση για τη βιώσιμη ολοκληρωμένη ανάπτυξη υποβαθμισμένων αστικών περιοχών.  Οι εταίροι ανέπτυξαν και υπέβαλαν, ολοκληρωμένα και βιώσιμα σχέδια τοπικής δράσης, αξιοποιώντας την ευκαιρία που προσέφερε ένα διεθνές δίκτυο ως προς την επισκόπηση αντίστοιχων δράσεων και την εγκατάσταση ομάδων τοπικής υποστήριξης.

Το πρόγραμμα URBACT ενθαρρύνει τη συνεργασία μεταξύ ευρωπαϊκών  πόλεων και διαχειριστικών αρχών  των επιχειρησιακών προγραμμάτων προκειμένου να συνδέσει τις αστικές πολιτικές με τα προσφερόμενα επιχειρησιακά προγράμματα. Κύρια πρόκληση για το δίκτυο RegGov  ήταν η ενίσχυση των πολιτικών για τη βιώσιμη και ολοκληρωμένη ανάπτυξη των πόλεων και των  γειτονιών και η καθιέρωση συμμετοχικών διαδικασιών στη λήψη αποφάσεων και την εφαρμογή πολιτικών.

Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κοινοβούλιο – Διακήρυξη του Pecs

Περισσότεροι από 100 Ευρωπαίοι καλλιτέχνες και στελέχη του πολιτιστικού τομέα που προέρχονταν από 40 χώρες συναντήθηκαν στο Pecs της Ουγγαρίας από τις 13 έως τις 16 του Οκτωβρίου, για να συμμετάσχουν στη δέκατη συνέλευση του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κοινοβουλίου, του ευρωπαϊκού lobby που προωθεί  την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, την πολιτιστική συνεργασία μεταξύ της Ευρωπαϊκής ένωσης και των γειτονικών της χωρών και τάσσεται κατά του εθνικισμού και  των διακρίσεων εις βάρος μειονοτήτων, ενώ ταυτόχρονα  υποστηρίζει ευρωπαϊκές αξίες όπως η δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, η ελευθερία της έκφρασης και η ανεκτικότητα.

Τοπική Αυτοδιοίκηση: αναζητώντας νέους δρόμους

Το 102^ο άρθρο του Συντάγματος θεμελιώνει το δικαίωμα αλλά και την υποχρέωση της τοπικής αυτοδιοίκησης να διοικεί τις τοπικές υποθέσεις της και να τις κατανέμεις στους επί μέρους βαθμούς της, καθώς επίσης προβλέπει τη διοικητική και οικονομική τους αυτοτέλεια. Η κρατική εποπτεία συνίσταται αποκλειστικά σε έλεγχο νομιμότητας και επ’ ουδενί δεν επιτρέπεται να εμποδίζει την πρωτοβουλία και την ελεύθερη δράση των οργανισμών της. Οι ισχύοντες νόμοι που διέπουν τη λειτουργία των ΟΤΑ έρχονται όμως να περιορίσουν αρκετά το πεδίο δράσης μέσω των μηχανισμών ελέγχου νομιμότητας στον οποίο υπόκεινται οι αποφάσεις της.

Σύμφωνα με το ίδιο άρθρο, κρατική υποχρέωση θεωρείται και η λήψη των απαιτούμενων νομοθετικών, κανονιστικών και δημοσιονομικών μέτρων για την εξασφάλιση της οικονομικής αυτοτέλειας και των αναγκαίων για την εκπλήρωση της αποστολής και την άσκηση των αρμοδιοτήτων των ΟΤΑ πόρων, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα τη διαφάνεια κατά τη διαχείριση των πόρων αυτών. Παρόλα αυτά, η υπογραφή του μνημονίου συνεργασίας με την Ε.Ε. και το Δ.Ν.Τ. οριοθετεί σε πολύ ασφυκτικά πλαίσια τη δυνατότητα του κράτους για τη λήψη νομοθετικών, κανονιστικών και δημοσιονομικών μέτρων, με αποτέλεσμα να διακυβεύεται η οικονομική αυτοτέλεια των ΟΤΑ και κατ’ επέκταση η εκπλήρωση της αποστολής και η άσκηση των αρμοδιοτήτων τους.

Ο βασιλιάς του Μιζεριστάν

Σε μια μακρινή χώρα που την έλεγαν Μιζεριστάν κατοικούσαν πολλά μικρά ανθρωπάκια με σκυμμένο κεφάλι και θλιμμένο πρόσωπο. Ο βασιλιάς τους που ζούσε με τη μονάκριβη κόρη του σ’ ένα τρανό παλάτι με μια απέραντη αυλή, παρέα με νάνους, μαριονέτες που τσακώνονταν συνέχεια για την καλύτερη θέση στο ράφι, κάτι παράξενα πλασματάκια με τεράστιες γλώσσες που έκαναν ακροβατικά για να διασκεδάζουν το βασιλιά τους και μια ξύλινη κούκλα με μια πελώρια μύτη.

Κάθε μέρα στο Μιζεριστάν ήταν τόσο ίδια με την προηγούμενη που οι κάτοικοι της χώρας δεν ξεχώριζαν τη μέρα από τη νύχτα, το χειμώνα από το καλοκαίρι. Σκυμμένα κεφάλια και θλιμμένα πρόσωπα σε όλη τη χώρα, τσακωμοί και ακροβατικά στην απέραντη αυλή του βασιλιά ξανά και ξανά.